Phí giao dịch Bitcoin xuống gần đáy 10 năm: Thợ đào đang chịu áp lực gì?

Tỷ trọng phí giao dịch trong doanh thu của thợ đào Bitcoin hiện chỉ còn 0,69%, theo dữ liệu được Cointelegraph dẫn từ Glassnode. Con số này vừa nhích lên từ mức 0,52% ghi nhận trong tháng 4, nhưng vẫn nằm gần đáy của mười năm qua. Điều đó cho thấy phần lớn doanh thu khai thác lúc này không đến từ phí người dùng trả khi chuyển Bitcoin, mà đến từ lượng BTC mới được phát hành qua mỗi khối.

Diễn biến trên xuất hiện cùng lúc với một thay đổi khác: hash rate của mạng Bitcoin đã giảm 33% so với đỉnh tháng 10/2025. Một số doanh nghiệp khai thác cũng đang chuyển hạ tầng máy tính sang phục vụ AI và điện toán hiệu năng cao. Đây chưa phải bằng chứng rằng mạng Bitcoin gặp sự cố, nhưng là dấu hiệu đáng theo dõi khi mô hình kinh doanh của thợ đào chịu nhiều sức ép cùng lúc.

Tỷ trọng 0,69% nói lên điều gì?

Doanh thu của thợ đào Bitcoin gồm hai phần chính. Phần thứ nhất là trợ cấp khối: lượng BTC mới mà giao thức trao cho thợ đào khi một khối hợp lệ được thêm vào chuỗi. Mức trợ cấp hiện tại là 3,125 BTC cho mỗi khối. Phần thứ hai là tổng phí giao dịch do người dùng trả để giao dịch được đưa vào khối. Khi tỷ trọng phí xuống 0,69%, trợ cấp khối trở thành nguồn thu áp đảo.

Rafael Schultze-Kraft, đồng sáng lập Glassnode, cho biết phí đã chiếm dưới 1% doanh thu thợ đào trong gần một năm. Theo dữ liệu ông chia sẻ, lần gần nhất tỷ trọng này thấp tương tự là thời điểm Bitcoin còn dưới 400 USD. So sánh đó mô tả độ hiếm của mức phí hiện tại; nó không có nghĩa bối cảnh thị trường, quy mô mạng và chi phí khai thác của hai giai đoạn giống nhau.

Biên lợi nhuận của thợ đào bị thu hẹp ra sao?

Theo bài nguồn, giá trị Bitcoin giảm gần 50% so với đỉnh tháng 10/2025 đã kéo giá trị quy đổi sang USD của trợ cấp khối đi xuống. Trong khi đó, chi phí điện và mức độ cạnh tranh tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động khai thác. Khi nguồn thu từ phí giao dịch quá nhỏ, thợ đào càng phụ thuộc vào giá trị của 3,125 BTC nhận được sau mỗi khối.

Cointelegraph cũng dẫn Checkonchain ước tính chi phí trung bình để sản xuất một Bitcoin là 78.254 USD vào thứ Ba, cao hơn gần 23% so với giá giao ngay tại thời điểm dữ liệu được ghi nhận. Đây là một ước tính tổng hợp, không phải chi phí giống nhau cho mọi thợ đào. Giá điện, hiệu suất thiết bị, quy mô vận hành và điều kiện tài chính có thể khiến kết quả của từng doanh nghiệp khác biệt đáng kể.

Hash rate giảm 33% phản ánh điều gì?

Hash rate là ước tính về tổng sức mạnh tính toán đang tham gia bảo vệ và xử lý khối trên mạng Bitcoin. Dữ liệu Checkonchain được bài nguồn trích dẫn cho thấy chỉ số này giảm từ đỉnh 1,3 zettahash mỗi giây vào tháng 10/2025 xuống 861 exahash mỗi giây, tương đương mức giảm 33%. Con số cho thấy một phần công suất khai thác đã rời mạng hoặc tạm ngừng hoạt động trong giai đoạn được đo.

Bitcoin có cơ chế tự điều chỉnh độ khó nhằm cân bằng tốc độ tạo khối khi hash rate thay đổi. Nhà phân tích độc lập William Clemente nhận định cơ chế này có thể tạo động lực để hoạt động khai thác phục hồi. Tuy nhiên, khi độ khó tăng trở lại và biên lợi nhuận vẫn mỏng, việc chuyển công suất sang AI hoặc điện toán hiệu năng cao trở nên dễ nhận thấy hơn. Đây là nhận định của nhà phân tích được bài nguồn dẫn lại, không phải kết luận chắc chắn về hướng đi của toàn ngành.

Vì sao hạ tầng AI hấp dẫn các doanh nghiệp khai thác?

Các doanh nghiệp khai thác thường sở hữu hạ tầng điện, mặt bằng trung tâm dữ liệu và kinh nghiệm vận hành lượng lớn thiết bị tính toán. Khi nhu cầu hạ tầng AI tăng, một phần tài sản đó có thể được chuyển sang loại hình dịch vụ khác. Clemente cho rằng đây là quyết định kinh doanh hợp lý đối với một số doanh nghiệp niêm yết đã thực hiện chuyển đổi, trong bối cảnh nhu cầu năng lực tính toán liên quan đến AI tăng nhanh.

Bài nguồn nêu hai ví dụ cụ thể. CleanSpark gần đây tập trung lại vào AI và chuyển hướng sang vận hành trung tâm dữ liệu sau khi không đạt mục tiêu lợi nhuận. Keel Infrastructure đã dừng toàn bộ hoạt động khai thác tại Mỹ sau khi doanh thu quý II giảm 50%. Hai trường hợp này cho thấy áp lực kinh doanh là có thật, nhưng chưa đủ để đại diện cho mọi thợ đào Bitcoin.

Bốn số liệu cần đặt cạnh nhau

• 0,69%: tỷ trọng phí giao dịch trong doanh thu thợ đào Bitcoin ở thời điểm bài nguồn cập nhật.
• 0,52%: mức đáy ghi nhận trong tháng 4 theo dữ liệu Glassnode được trích dẫn.
• 3,125 BTC: trợ cấp hiện được phát hành cho mỗi khối Bitcoin hợp lệ.
• 33%: mức giảm hash rate từ đỉnh tháng 10/2025 xuống 861 EH/s theo Checkonchain.

Đọc riêng từng con số có thể tạo cảm giác quá lạc quan hoặc quá bi quan. Đặt chúng cạnh nhau cho thấy bức tranh cân bằng hơn: doanh thu phí đang rất thấp, trợ cấp khối vẫn là trụ cột, biên lợi nhuận bị thu hẹp và một phần công suất đang tìm cơ hội ở AI. Những dữ liệu này phù hợp để theo dõi sức khỏe kinh tế của ngành khai thác, nhưng không tự chúng xác nhận rằng mạng Bitcoin đã mất an toàn hay xu hướng chuyển đổi sẽ tiếp tục với cùng tốc độ.